Choroba zawodowa to niezwykle kontrowersyjny temat. Czym tak naprawdę jest i co zrobić, jeśli okaże się, że zachorowaliśmy? Choroba zawodowa zgodnie z przepisami jest spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub związanych ze sposobem wykonywania pracy.

Jeśli zachodzi podejrzenie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika konieczne jest dokonanie zgłoszenia właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu lub inspektorowi pracy.

Standardowo powinno się zgłosić takie podejrzenie na specjalnym formularzu. Jeśli choroba ma ostry przebieg lub możliwe jest, że była przyczyną śmierci pracownika, dopuszcza się zgłoszenie telefoniczne. Zgłosić chorobę może:

• pracodawca,
• lekarz,
• pracownik.

O chorobie zawodowej koniecznie musi orzekać odpowiedni organ. Są to lekarze o specjalności medycyna pracy zatrudnieni w:

• poradni chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy,
• poradni chorób zakaźnych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy,
• poradni chorób zawodowych uniwersytetów medycznych.

Tylko w przypadku ostrych objawów chorobowych występujących u pracownika przebywającego w szpitalu możliwe jest orzekanie przez lekarza medycyny pracy zatrudnionego w jednostce zakładów opieki zdrowotnej, w której pacjent przebywa. Wymienione powyżej organy orzekają w I instancji.

Są dwa warunki uznania choroby za chorobę zawodową:

• choroba musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych,
• choroba musi mieć związek z wykonywaną pracą.

Konieczne jest więc wykazanie, że choroba nie wystąpiła samoistnie, albo że nie spowodowały jej działania wykonywane przez pracownika w czasie wolnym od pracy.

Wykaz chorób zawodowych można znaleźć w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz. 869). W wykazie umieszczono 26 punktów, do niektórych z nich dodano podpunkty. Każda z chorób ma przyporządkowany okres, w którym może się pojawić pomimo zakończenia pracy w warunkach narażenia na zachorowanie.

Rozpoznanie u pracownika choroby zawodowej wiąże się z szeregiem obowiązków występujących po stronie pracodawcy. Musi on ustalić przyczyny powstania choroby oraz charakter i rozmiar zagrożenia nią. Konieczne jest również usunięcie czynników powodujących jej powstanie oraz zadbanie o realizację zaleceń lekarza. Pracodawca musi również prowadzić rejestr zachorowań na choroby zawodowe. Chorego pracownika powinien natomiast w miarę możliwości przenieść do innej pracy, w której nie będzie narażony na działanie czynników szkodliwych dla jego zdrowia.

Chory pracownik ma prawo do licznych świadczeń. Przysługuje mu prawo do zasiłku chorobowego. Jeśli musi poddać się rehabilitacji, otrzymuje także świadczenie rehabilitacyjne. Gdyby obniżyło się jego wynagrodzenie, może otrzymać również zasiłek wyrównawczy. Istnieje także możliwość uzyskania jednorazowego odszkodowania oraz renty.

O konieczności zapłacenia podatku dochodowego od wartości odzieży służbowej, nawet tej darowanej, dowiedział się dopiero po czasie przedsiębiorca z kujawsko-pomorskiego. Przedsiębiorca ten nieodpłatnie wyposażał swoich pracowników w tzw. ubiór reprezentacyjny (w jego skład wchodziły m.in. koszula, spodnie, sweter), pozbawiony jednak logotypu firmy. Nie było też ograniczenia noszenia tego typu stroju jedynie w pracy.

Stąd właśnie wyniknął problem w powyższej sytuacji. Pracownik bowiem po określonym czasie stawał się też właścicielem tej odzieży.

Ów pracodawca wyszedł z założenia, że tego typu datek nie podlega opodatkowaniu. Jednak zdzwił się bardzo po usłyszeniu decyzji dyrektora Izby Skarbowej w tej kwestii. Urzędnik ten stwierdził bowiem, że ubranie tego typu jak najbardziej podlega konieczności odprowadzenia podatku dochodowego. Jakie było uzasadnienie urzędu? Podajmy jego istotne elementy, które mogą się przydać także kolejnym przedsiębiorcom:

* użytkowana przez pracownika odzież służbowa musi nosić znamiona odzieży roboczej szczególnej dla danego miejsca pracy – mieć logotyp lub barwy firmowe;
* noszenie odzieży roboczej powinno być wymogiem wykonywanej przez pracownika pracy;
* odzież ta powinna być noszona tylko w pracy.

Jeśli chcemy znaleźć więcej informacji na ten temat, można zajrzeć do kodeksu pracy lub Ustawy o PIT w artykule 21.

Źródło: rp.pl

Bezpieczeństwo i higiena pracy bardzo często jest uznawane za pojęcie tożsame z ergonomią. Nic bardziej błędnego! BHP jest znacznie węższą dziedziną wiedzy. Koncentruje się na tym, jak ochronić pracownika w sytuacji zagrażającej życiu i zdrowiu. Ergonomia natomiast nie dotyczy sytuacji, w których przekroczone są dopuszczalne normy bezpieczeństwa. Pomaga nam natomiast poradzić sobie z sytuacjami uciążliwymi dla zdrowia. Rozpatrywać ją trzeba w połączeniu z różnymi aspektami odnoszącymi się do indywidualnego pracownika, w tym psychologicznymi.

Aktualnie największą uwagę przykuwa ergonomia pracy przy komputerze. Wynika to prawdopodobnie z tego, że coraz więcej pracowniczych obowiązków jest związanych właśnie z komputerami. Ich rola rośnie niezależnie od stanowiska pracy i zakresu obowiązków.

Wbrew pozorom praca przed monitorem należy do bardzo uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia. Obciąża oczy i kręgosłup. Problem stanowi też sam fakt, że pozycja siedząca nie jest dla człowieka pozycją naturalną i długotrwałe w niej pozostawanie nie może pozostać bez śladu dla naszego organizmu.

Nie tylko stanowisko pracy może być potencjalnym niebezpieczeństwem dla naszego zdrowia. Odpowiednie normy obowiązują też odnośnie innych czynników, takich jak np. hałas. Przyjmuje się, że dopuszczalne natężenie hałasu wynosić powinno maksymalnie 65 dB. Tymczasem trwałe uszkodzenie może być spowodowane przez dłuższe przebywanie w hałasie o poziomie już 60 dB!  Kolejną ważną kwestią jest odpowiednie oświetlenie. Naukowo potwierdzone jest to, że dobrze wpływa na nas światło słoneczne. Także w pracy w biurze powinno się zapewnić jak najlepszy dostęp do światła dziennego, choć nie zawsze będzie to możliwe do wykonania. Duże znaczenie ma także temperatura i wentylacja pomieszczenia. Według naukowców nasz organizm najlepiej funkcjonuje w temperaturze 20-24 stopni. Klimatyzacja może być męcząca, gdyż powoduje wysychanie skóry.

Lekarze przypominają, że dla zachowania zdrowia warto poświęcić choć parę chwil dziennie na… ćwiczenia w pracy. Rzecz jasna nie chodzi tu o forsowanie się, a raczej o zwyczajne rozruszanie kości i stawów.

Ergonomia nabiera coraz większego znaczenia. Pracodawcy zaczynają zdawać sobie sprawę z tego, że wypoczęty i zdrowy pracownik ma dla nich znacznie większą wartość.

Pracodawca podczas szkolenia BHP musi poinformować pracownika o ewentualnych zagrożeniach oraz o zasadach bezpiecznego wykonywania pracy.

Do niedawna szkolenia BHP organizowane były zwykle przez samego pracodawcę, teraz jednak sytuacja ulega zmianie. Pojawia się coraz więcej wyspecjalizowanych firm, które na zlecenie pracodawcy prowadzą szkolenia.

W dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy wyróżnia się dwa rodzaje szkoleń. Na początku zatrudnieni muszą przejść szkolenie wstępne. Składa się ono z dwóch części: szkolenia wstępnego ogólnego oraz szkolenia wstępnego na stanowisku pracy. Poświadczeniem odbycia szkolenia jest karta szkolenia wstępnego, którą pracodawca przechowuje w aktach osobowych. Bez przejścia szkolenia wstępnego nie jest możliwe dopuszczenie osoby do pracy.

Szkolenie okresowe zgodnie z nazwą ma na celu aktualizację i ugruntowanie zdobytej już przez pracownika wiedzy z zakresu BHP. Podczas tego rodzaju kursu poszerza się też wiedzę o nowe rozwiązania w dziedzinie BHP. Okres przeprowadzania szkoleń jest różny w zależności od stanowiska pracy. Pracownicy zatrudnieni na stanowiskach robotniczych powinni je przechodzić nie rzadziej niż raz na 3 lata, a pracownicy inżynieryjno-techniczni czy administracyjno–biurowi mogą przechodzić szkolenia co 5 lat.

Szkolenie okresowe kończy się egzaminem, dzięki któremu sprawdza się stopień przyswojenia przez pracowników wymaganych informacji.

Co ciekawe, możliwe jest także wybranie innej formy szkolenia niż ta, w której uczestnicy mają bezpośredni kontakt z instruktorem. Odpowiednie rozporządzenie wskazuje, że w przypadku szkoleń okresowych możliwe jest wybranie formy tzw. e–learningu. Z tej możliwości mogą skorzystać jednak tylko pracownicy administracyjno-biurowi, inżynieryjno-techniczni, pracownicy służby bezpieczeństwa i higieny pracy, osoby będące pracodawcami bądź osoby kierujące pracownikami (np. brygadzista) oraz inni pracownicy, jeżeli charakter ich pracy wiąże się z narażeniem na warunki niebezpieczne, uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia bądź ich praca związana jest z odpowiedzialnością w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

[zdjęcie: NIOSH]

Każdy element odzieży ochronnej roboczej powinien być solidny i zapewniać użytkującemu go pracownikowi odpowiednią ochronę. Jest to jednak wyjątkowo ważne zwłaszcza w przypadku osób pracujących przy niebezpiecznych substancjach chemicznych: gazów, par, cieczy czy drobnych cząstek stałych.

Dobierając odpowiednią odzież ochronną w takich sytuacjach, trzeba wziąć pod uwagę stężenie chemikaliów, ich rodzaj i intensywność działania. Niewiele osób prawdopodobnie zdaje sobie sprawę, że istnieje klasyfikacja odzieży tego typu dostosowana do norm europejskich. Klasyfikacja została opracowana na podstawie intensywności działania substancji chemicznej na odzież oraz stanu jej skupienia. W ten sposób udało się wyróżnić sześć typów odzieży:

1) PN-EN 943 – odzież chroniąca przed substancjami chemicznymi w formie gazów, par, cieczy i drobnych cząstek stałych zabezpieczająca cały organizm i posiadająca cechy gazoszczelności,
2) PN-EN 943 typ drugi -  odzież zabezpieczająca cały organizm, nie spełniająca wymagań testu szczelności wg PN-EN 464, w której zabezpieczenie przed wnikaniem niebezpiecznych substancji realizowane jest poprzez nadciśnienie wewnątrz kombinezonu,
3) PN-EN 14605 – odzież chroniąca przed strumieniem cieczy,
4) PN-EN 14605 – odzież chroniąca przed rozpyloną cieczą,
5) PN-EN 13982-1 – odzież chroniąca przed pyłami,
6) PN-EN 13034 – odzież chroniąca przed opryskaniem cieczą.

Powyżej przedstawiono tylko klasyfikację odzieży używanej przez pracowników zatrudnionych przy niebezpiecznych substancjach chemicznych. Oprócz tego wyróżniane są także inne typy certyfikowanej odzieży ochronnej, np. odzież ochronna dla pracowników narażonych na działanie czynników gorących, specjalna odzież dla spawaczy czy odzież ostrzegawcza o intensywnej widzialności.

Jak mówi znane powiedzenie: są w życiu tylko dwie pewne rzeczy: śmierć i podatki. Problem podatków dotyczy każdego z nas, jest więc zawsze aktualny. Ostatnio orzecznictwo sądów coraz częściej porusza ciekawy temat, jakim jest zaliczenie wydatku na ubranie służbowe do kosztów uzyskania przychodów.

W jaki sposób możemy odliczyć taki wydatek? Przede wszystkim zakupiona odzież nie może mieć charakteru osobistego. Najważniejszą kwestią jest więc rozstrzygnięcie, czy ma ona charakter służbowy czy osobisty. Oczywiście istnieją przypadki, w których sprawa jest jasna. Taka sytuacja występuje np. w przypadku fartucha dla pracownika służby medycznej. Jeśli jednak odzież mogłaby być używana na co dzień, sytuacja się komplikuje.

Uznanie stroju za służbowy jest możliwe w dwóch przypadkach. Jeśli strój jest oznaczony tak, że można uznać go za wydatek na cele reklamowe, np. jest oznaczony logo firmy, wówczas wydatek poniesiony na jego zakup może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodu. Ważne też, żeby pracownik nie miał możliwości noszenia stroju poza miejscem pracy i żeby pracownicy na tym samym stanowisku byli ubrani w takie same uniformy.

Zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodu podlegają również stroje zakupione w celu przestrzegania przepisów bezpieczeństw i higieny pracy. Jest to taki ubiór, który nabyto w związku z przepisami kodeksu pracy oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Tematyka związana z podatkami jest zawiła. Do kruczków prawnych należy m.in. to, że przepisy BHP dotyczące pracowników nie obejmują swoją treścią wydatków, które poniósł przedsiębiorca na własną odzież ochronną. Przedsiębiorca musi się więc posiłkować innymi przepisami.

W związku z występującymi ostatnio w naszym kraju wyjątkowo wysokimi temperaturami tematem na czasie jest praca w upale. Wiele osób chciałoby wiedzieć, co o takiej sytuacji mówią przepisy prawne.

O pracy w wysokiej temperaturze mówi się czasami, że jest to praca w „mikroklimacie gorącym”. Co ważne, zatrudnieni pracujący w temperaturze powyżej 30°C mogą być narażeni na tzw. „stres gorący”. Niestety, jeśli chodzi o jasno określoną granicę, której może sięgnąć słupek termometru – w przepisach tak naprawdę jej brak. Wprost stwierdzono jedynie, że pracownik młodociany nie może pracować w pomieszczeniu, w którym temperatura przekracza 30°C, a wilgotność powietrza jest wyższa niż 65%.

Dyrektywa Rady Europy dotycząca minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w miejscu pracy podaje w art. 7 ust. 1, że „w czasie pracy temperatura pomieszczeń, w których znajdują się stanowiska pracy, musi być odpowiednia dla organizmu ludzkiego, z uwzględnieniem metody pracy oraz wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania”. Podobne stwierdzenie znajduje się w rozporządzeniu Ministra Pracy w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Czytamy w nim, że „pomieszczenia pracy i ich wyposażenie powinny zapewniać pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W szczególności w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie naturalne i sztuczne, odpowiednią temperaturę, wymianę powietrza oraz zabezpieczenie przed wilgocią, niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nasłonecznieniem, drganiami oraz innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia” (§ 15. 1).

Ważną kwestią jest także problem napojów, które zużywamy podczas pracy. Pracownik nie musi sam kupować wody – obowiązek jej zapewnienia ciąży na pracodawcy: „Pracodawca jest obowiązany zapewnić wszystkim pracownikom wodę zdatną do picia lub inne napoje, a pracownikom zatrudnionym stale lub okresowo w warunkach szczególnie uciążliwych zapewnić oprócz wody, inne napoje. Ilość, rodzaj i temperatura tych napojów powinny być dostosowane do warunków wykonywania pracy i potrzeb fizjologicznych pracowników” (§ 112).

Pracodawca jest więc zobowiązany zapewnić pracownikom napoje w kilku wypadkach:

•    na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C;
•    przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia powyżej 25°C, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25°C,
•    przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet.

Jedną z najbardziej kontrowersyjnych kwestii z dziedziny prawa pracy jest problematyka odzieży roboczej. Pracownicy i pracodawcy zadają sobie pytanie, kto musi ją zapewnić, w jakim zakresie i jak często ma być wymieniana. Spróbujemy wyjaśnić najbardziej kłopotliwe przepisy.

Zgodnie z Art. 237⁷ kodeksu pracy to pracodawca ma obowiązek bezpłatnie dostarczyć pracownikowi odzież i obuwie robocze, jeżeli takie są wymogi technologiczne, sanitarne lub BHP albo jeśli odzież pracownika może ulec zniszczeniu. Jeżeli natomiast w tych przypadkach pracownik używa własnej odzieży i obuwia, wówczas pracodawca jest zobowiązany wypłacić mu ich ekwiwalent pieniężny.

Istnieje możliwość ustalenia przez pracodawcę stanowisk, na których dopuszczalne jest używanie przez pracowników za ich zgodą własnej odzieży i obuwia. Jeśli jednak jest to stanowisko pracy, na którym są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych albo prace powodujące intensywne brudzenie lub skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi, wówczas używanie własnej odzieży jest niedopuszczalne. Wynika z tego więc, że osoba pracująca w biurze, jako ochroniarz czy sprzedawca nie musi korzystać z odzieży ochronnej, o ile praca nie powoduje częstego brudzenia.

To pracodawca ustala, jakie rodzaje odzieży są wymagane na poszczególnych stanowiskach. Także od niego zależy przewidywany okres ich użytkowania. Odzież i obuwie robocze, a także środki ochrony indywidualnej, których używa pracownik, stanowią własność pracodawcy.

Ważne jest, że pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika, który nie ma na sobie odpowiednich środków ochrony indywidualnej, odzieży czy obuwia (art. 237⁹ § 1 kodeksu pracy). Istotnym obowiązkiem pracodawcy jest także zapewnienie prania, konserwacji, naprawy, odkażania i odpylania używanej przez pracownika odzieży. Gdy nie może zapewnić prania, wówczas zobowiązany jest do wypłacenia pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego poniesionych w tym celu kosztów.

Jeśli jednak odzież i obuwie w wyniku ich używania uległy skażeniu środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałem biologicznym zakaźnym, nie można powierzyć pracownikowi ich prania. Dodatkowo istnieje wymóg, aby były przechowywane wyłącznie w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę.

Odzież to nasza pasja, którą postaramy podzielić się z naszymi czytelnikami.

Sprawdzaj u nas informacje o BHP, produkcji odzieży i reklamie, bądź na bieżąco.

Zapraszamy także do odwiedzenia naszej strony – Atest.net.pl.